|
Pierwotnymi mieszkańcami Kaliforni byli Indianie. Jednak nie tacy jakich
znamy z filmów; nie jeździli oni na koniach (ktore pojawiły się
dopiero wraz z Hiszpanami) ani nie polowali na bizony. Żyli głównie
ze zbieractwa i łowiectwa. Tam gdzie było to możliwe uprawiali dynie,
kukurydzę i fasolę, lub też łowili wszystko, co się
nadawało w oceanie do zjedzenia. Mieszkali w słomianych chatach
takich jak ta na zdjęciu, ktorą znalezliśmy w Arboretum miasta Los Angeles.
Sytuacja ta zmieniła się, gdy Kalifornią zainteresowali się Hiszpanie.
Brakowało im wojska i środków na walkę z Indianami, nie mieli też
odpowiedniej liczby osadników do zagospodarowania nowych terenów,
postanowili więc Indian zamienić w obywateli hiszpanskich.
W tym celu należało nauczyć ich języka oraz praw i zasad rządzących
w nowym społeczeństwie oraz skończyć z ich pogaństwem.
|
|
I tak na początku 1769 r. z terenów dzisiejszego Meksyku pod wodzą
Gaspara De Portoli wyruszyła na północ wyprawa, której
uczestnikiem był franciszkanin, ojciec Junipero Serra, zwany
później "apostołem Kaliforni". Jego zadaniem było
zorganizowanie Misji, czyli miejsc gdzie franciszkanie mogliby nawracać
indian, uczyć ich języka hiszpańskiego, rzemiosł i uprawy roli.
Pierwsza misja zotała ulokowana na terenie dzisiejszego miasta San Diego,
a jej patronem został San Diego De Alcala.
Uczestników wyprawy dotknęły prawie wszystkie możliwe
nieszczęścia; brak jedzenia i wody, choroby, napady Indian,
lecz mimo wszystko powstawały kolejne misje. Do roku 1823 założono
ich 23 z czego założycielem siedmiu był ojciec Junipero Serra.
Rozrzucone zostały one wzdłuż wybrzeża oceanu od San Diego na
południu, po Sonomę na północy.
|
|
Odwiedziliśmy 3 z nich, co pozwoliło nam na znalezienie kilku cech
wspólnych. Te najstarsze zabytki mają swój urok i nastrój, a
wszystko ma charakter meksykańsko-hiszpański. Najbardziej charakterystyczne
są dzwony umieszczane nie na wieżach, lecz w murach. Taka odmiana
dzwonnicy nosi nazwę campanilla i można ją uważać
za symbol tutejszych misji.
Wszystkie misje zbudowane były na planie czworokąta.
Długi budynek z podcieniami po obu stronach otaczał czworokątny
dziedziniec, na którym toczyło się kiedyś życie. Tam więc
robiono pranie, gotowano jedzenie, wypalano cegły, wyprawiano skóry,
wytwarzano narzędzia itp. W podcieniach odbywały się lekcje.
W jednej z pierzei znajdował sie kosciół, którego
fasada odróżnia misje od siebie. Szerokość
budynków (w tym koscioła) zależna była od... długości pni
drzew rosnących w okolicy, gdyż budynki z cegły pokrywane były
płaskim drewnianym dachem.
|
|
Misja była praktycznie niezależna gospodarczo. Oprócz głównych
zabudowań w skład majątku wchodziły też spichlerze, młyny,
obory, piece garncarskie, czasem winiarnie czy nawet więzienie.
Na terenie misji mieszkało 1000-2000 Indian, więc i zaplecze musiało być
odpowiedniej wielkości.
Podczas całej działalności wszystkich misji ochrzczono 89.663 osoby.
Do przyjęcia chrztu (podobno) nikt Indian nie zmuszał, jednak po nim
stawali się obywatelami Wicekrólestwa Meksyku. Następstwem tego
był zakaz opuszczania misji. Księża zarządzajacy misją
decydowali o wszystkich sprawach dotyczących podległych im Indian,
nawet o zaślubinach.
|
|
Działalność misji zakończyła się wraz z ich
sekularyzacją w latach 1833-1835. Jednakże już po 20 latach,
misje zaczęły wracać do Kościoła, lecz tylko w małej
części z powrotem w ręce Franciszkanów. Znaczną ich
część przejęły lokalne diecezje a także Klaretanie,
Jezuici, Oblaci, Kapucyni, a dwie stały się obiektami tylko muzealnymi.
Prawie każda misja ma w swej historii trzęsienie ziemi podczas
którego większość budynków została zniszczona.
Z reguły odbudowywano przede wszystkim kościół i
ewentualnie część zabudowań mieszkalnych. Nie można
więc zobaczyć żadnego kompleksu misyjnego w całości,
ale to co pozostało jest utrzymywane w bardzo dobrym stanie.
|
San Jose, Styczeń 1998 © Jo-La
|